Алғашқы диагностика мен жеке даму бағдары оқу жылының басында мектепке дейінгі топтарға жаңадан қабылданған балалар үшін бірден басталады. Мамандар бүлдіршіндердің танымдық және когнитивті қабілеттерін, зейінін, есте сақтауын, ойлау жүйесін, сондай-ақ әлеуметтік және оқу дағдыларын бағалайды. Бұдан бөлек, баланың қатарластарымен қалай қарым-қатынас жасайтынына, ойынға араласуына және ұжымға бейімделуіне де ерекше назар аударылады. Зерттеу қорытындысы бойынша мамандар тәрбиешілер мен ата-аналарға нақты ұсыныстар береді, ал қажеттілік туындаған жағдайда балаға арналған жеке даму жоспары құрылады. Даму динамикасын бағалау үшін 3–4 айдан кейін аралық диагностика жүргізілсе, қорытынды тексеру сәуір–мамыр айларында өтеді.
Кішкентай бүлдіршіндерге арналған ерекше қамқорлық балабақша табалдырығын жаңа аттаған әрбір балаға көрсетіледі. Тамыз, қыркүйек және қазан айының басында психологтар бүлдіршіндерді күнделікті бақылауда ұстайды: топ ішіндегі әрекеті, серуендеу кезіндегі мінез-құлқы және таңертеңгі қабылдау сәті жіті қадағаланады. Бала келе бастағаннан кейін шамамен бір аптадан соң әр балаға бейімделу парағы ашылып, онда баланың ұйқысы, тәбеті, көңіл-күйі, эмоциялық реакциялары, ойын белсенділігі мен айналасындағылармен қарым-қатынасы жүйелі түрде белгіленіп отырады.
«Бейімделу кезеңінде баланың жылаған-жыламағанына ғана қарау жеткіліксіз. Біз оны түрлі жағдайларда бақылаймыз: қалай ұйқыға кетеді, тамақты қалай жейді, қалай ойнайды және тәрбиешімен, басқа балалармен қалай байланыс орнатады. Кейде балаға жай ғана көбірек уақыт қажет, ал кейде ерекше тәсіл немесе үйреншікті тыныштандыру әдісі керек болады. Біздің міндетіміз — осы нюанстарды уақытылы аңғарып, баланың да, ата-ананың да бұл кезеңнен мүмкіндігінше жайлы өтуіне көмектесу», — дейді «Қарлығаш» балабақшасының іргетасы қаланған күннен бері еңбек етіп келе жатқан тәжірибелі психологы Ольга Ханеева.
Шамамен үш аптадан кейін баланың жағдайы қайта бағаланып, егер балаға қосымша қолдау қажет болса, мамандар тәрбиешілер мен ата-аналарға арнайы кеңестер мен ұсыныстар береді.
Жан-жақты қолдау мен жеке сұраныстармен жұмыс тек алғашқы бейімделу кезеңімен ғана шектелмейді. Егер баланың эмоциялық жағдайы өзгерсе, бойында мазасыздану, жоғары қозғалыс белсенділігі, белгілі бір әдеттер пайда болса немесе құрдастарымен тіл табысуы қиындаса, ата-аналардың өтініші бойынша қосымша диагностика жүргізіледі. Қажет болған жағдайда социометриялық зерттеу де ұйымдастырылады — бұл баланың топ өміріне қаншалықты араласқанын және оның өзге балалармен қарым-қатынасының қалай қалыптасып жатқанын түсінуге көмектеседі.
Жұмысымыздың басты қағидасы — баланың жеке тұлғасын бірінші орынға қою. «Қарлығаш» балабақшасындағы психологиялық-педагогикалық қолдау — бұл бірреттік тексеру емес, бұл — тұрақты бақылау, мамандар мен отбасының өзара тығыз әріптестігі, динамиканы жүйелі талдау және қолдаудың ең тиімді жолдарын таңдау. Себебі, кейде уақытында байқалған кішкентай ғана мәселе баланың болашақтағы үлкен әрі маңызды даму кезеңдерінен жеңіл әрі сенімді өтуіне септігін тигізеді.
